Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 12 juli 2018

Nieuw beheer voor de Oostvaardersplassen

Gisteravond hebben Provinciale Staten ingestemd met het advies van de commissie Van Geel inzake een nieuw beheer voor de Oostvaardersplassen. Voor D66 was het geen eenvoudige beslissing. We hebben ons de afgelopen maanden door vele deskundigen, maatschappelijke organisaties en betrokkenen laten adviseren en dit heeft uiteindelijk voor ons tot de beslissing geleid dat we hebben ingestemd met een ander beleid.

Hieronder tref je de tekst die door Shasta Rötscheid is uitgesproken tijdens de vergadering.

Voorzitter,

Niet eerder stond een besluit van Provinciale Staten zo in de belangstelling. Niet eerder hebben zoveel mensen zich betrokken getoond bij wat er in onze provincie gaande is. Onze eigen inwoners, maar ook ver daarbuiten. Niet eerder hadden we zoveel insprekers die ons hun visie wilden meegeven en nog niet eerder is mijn e-mailbox zo enorm overspoeld met e-mails.

Via deze weg wil ik nogmaals iedereen bedanken voor hun betrokkenheid, het delen van inzichten en kennis. Over één ding zijn bijna alle betrokken het eens. Er zou iets moeten veranderen aan het beleid in de Ooostvaardersplassen. Op de vraag, ‘ hoe dan?’, zijn de meningen vervolgens alleen heel erg verdeeld. De een wil helemaal geen grote grazers meer in het gebied, de ander wel, maar minder, de een stelt dat anticonceptie een goede optie is, de ander weerspreekt dat met klem. Niet alleen is het daarmee een feit dat we nooit tot een oplossing zullen komen die iedereen tevreden stelt, maar dit toont ook hoe lastig het is om een afweging te maken. Wat is dan immers in ieder geval nog de beste optie?

D66 deelt de mening dat er iets moet veranderen. Het ooit beoogde halfopen landschap, wat onder meer voldoende beschutting zou geven, is er niet gekomen en volgens het advies staan de Natura2000-doelstellingen onder druk. Verder is vooral duidelijk dat er geen maatschappelijk draagvlak is voor deze situatie en dat doet ook het natuurbeheer in het algemeen geen goed.

De commissie van Geel heeft naar onze mening een advies uitgebracht dat vooral integraal kijkt naar het gebied. De Natura2000 doelstellingen voorop, maar ook met nadruk gekeken naar het welzijn van de grote grazers en hoe toerisme en recreatie hierin past. Dat vinden wij de grootste kracht van dit advies. D66 is daarbij blij dat ook het vroeg re-actief beheer overeind blijft en dat het niet alleen gaat om het aantal, maar om de conditie van de dieren.

Tot het laatste moment voor deze vergadering hebben wij alleen getwijfeld over de noodzaak (en de juridische haalbaarheid) van het voorgestelde afschot van, met name de edelherten. Uiteraard zouden wij afschot ook het liefst voorkomen. Ten aanzien van de Konikspaarden zien wij mogelijkheden tot uitplaatsing. Voor de edelherten lijkt dit niet reëel. We laten ons daarover graag nader informeren, maar afschot lijkt dan de enige optie. Een pijnlijke beslissing om te maken, maar als we die beslissing nu niet nemen, dan zullen er komende winter alleen maar fors meer dieren zijn en dat zal uiteindelijk ook weer veel meer afschot betekenen.

Of 1100 of 1500 dieren het juiste aantal is, dat weten we natuurlijk niet. Het gaat er ook niet om het exacte aantal. Het gaat erom wat het gebied aankan, dat er geen sprake mag zijn van onnodig lijden van de grote grazers en wat in het belang is van de Natura2000 doelstellingen. Bijstellen op grond van monitoring lijkt ons dan ook een goede optie. Wel zal dan op korte termijn duidelijk moeten zijn op welke wijze we monitoren. Daarnaast vinden we het belangrijk om op te merken dat een gebied als de OVP natuurlijk niet binnen een paar maanden rigoureus veranderd. Dit heeft tijd nodig. Het is goed om te monitoren, maar daarmee moeten we zelf de verleiding weerstaan om ieder jaar het ingezette beleid weer op de schop te gooien als we niet onmiddellijk het eindresultaat zien. Om meer duidelijkheid te krijgen over de planning van de uitvoering van de maatregelen van Van Geel en de monitoring dienen we hierbij samen met VVD, CDA, PvdA, CU en SGP een motie in om PS uiterlijk in september dit jaar te informeren over de planning van de maatregelen van Van Geel en de wijze van monitoring die zal worden gehanteerd.

Door nu snel over te gaan tot een reset van het aantal dieren, de reset van het moeras en het aanbrengen van beschutting, hopen we dat het gebied zich de komende jaren kan herstellen en dat een situatie als afgelopen winter tot het verleden behoort. Daarmee zijn we er alleen zeker niet. Het advies van Van Geel geeft een advies over wat we nú zouden moeten uitvoeren. Van Geel geeft zelf al aan dat er op veel punten nader onderzoek noodzakelijk is en ook door veel insprekers zijn de punten aangehaald. Zien we de grote grazers uiteindelijk als gehouden, of niet-gehouden dieren? Is anti-conceptie een optie? Moeten we wel alle drie de soorten grote grazers in dit gebied houden, of minder, of geen? Op al deze vragen geeft Van Geel geen antwoord, maar ze moeten wel worden beantwoord. Daarmee wachten is wat onze fractie geen optie.

In het Statenvoorstel missen we nog iedere doorkijk en planning voor de toekomst. Zowel in de beeldvormende, als de oordeelsvormende commissie heb ik hier al naar gevraagd, maar tot op heden is het mij niet duidelijk geworden. Reden waarom we hierbij met VVD, CDA, CU en SGP een motie indienen met het verzoek om PS uiterlijk in oktober van dit jaar te informeren over de verdere planning van het toekomstig beheer.

Voorzitter, dit klinkt tot nu toe allemaal nog redelijk eenvoudig en met de commissie Van Geel hopen we dat dit mogelijk is en leidt tot een optimaal functionerend Oostvaardersplassengebied, maar helaas.. Aan dromen en daden staan wetten en praktische bezwaren in de weg..

Het rapport van professor Bastmeijer maakt duidelijk dat de plannen niet onmogelijk zijn, maar dat er wel degelijk haken en ogen zitten aan het wijzigen van het beleid. D66 vindt het een groot gemis dat GS de afgelopen maanden geen extern juridisch advies heeft ingewonnen, zodat op basis van dit advies alvast een nadere onderbouwing kon worden opgesteld daar waar nodig. Ons wordt daarmee gevraagd om in te stemmen met een advies, waarvan het onzeker is of het bij de rechter standhoudt. Helemaal voor een jurist geen eenvoudige opgave.. Het is dat we het echt onwenselijk zouden vinden als we nu eerst weer maanden voorbij laten gaan aan juridische onderzoeken, waarna de rechtszaken toch alsnog plaats zullen vinden en we ergens in 2019 aan besluitvorming toekomen. We hopen echter wel van harte dat het niet zo zal zijn dat we de komende winter nog vrijwel niets hebben kunnen doen, omdat de rechter oordeelt dat de maatregelen onvoldoende onderbouwd zijn.

Dan nog even over de communicatie. Hierover wil ik nog opmerken dat duidelijk moge zijn dat de communicatie over het beheer van de Oostvaardersplassen van cruciaal belang is. Dit hangt ook nauw samen met de wijze waarop de gouvernance samen gesteld zal worden. Belangrijk is dat alle mensen die zich betrokken voelen bij de OVP op een goede manier kennis kunnen nemen van wat we doen, hoe we het doen en welk effect dit heeft en dat we ook de zeggenschap en controle goed inrichten. Om deze reden hebben we de motie met het CDA mede ingediend.

Tot slot wil ik mede in het verlengde hiervan nog wel opmerken dat wij hier – in dit huis – verantwoordelijk zijn voor het vaststellen van het beleid. Niet Staatsbosbeheer en al helemaal niet haar individuele medewerkers. De wijze waarop medewerkers van Staatsbosbeheer de afgelopen maanden zijn bejegend, vinden we echt onacceptabel. Deze mensen doen simpelweg het werk dat ze door hun werkgever krijgen opgedragen en deze werkgever krijgt van ons te horen hoe het beleid moet worden vormgegeven. In de richting van alle mensen die zich zo betrokken voelen bij de Oostvaardersplassen zeg ik dan ook: U bent  altijd welkom om het gesprek hier met ons te voeren en u mag ons áltijd aanspreken op het vastgestelde beleid en de controle daarvan. Wij blijven hierover graag met iedereen in gesprek en waarderen uw inbreng hier in dit huis.

Lelystad, 11 juli 2018